Çin'de futbolun antik kökeni olarak kabul edilen Cuju (蹴鞠) hakkında detaylı bilgi:
Cuju Nedir?
- "Cu" (蹴): Tekmelemek, vurmak.
- "Ju" (鞠): Deriden yapılmış, içi doldurulmuş top.
- Tanım: Hem eğlence hem de askeri eğitim amacıyla, ayakla (ve bazen vücudun diğer bölümleriyle, elleri kullanmadan) topa vurularak oynanan bir oyun. Amacın, topu belirli bir yükseklikteki delikli bir ağa (veya direğe) sokmak veya topu yere düşürmeden kontrol etmek olduğu farklı versiyonları vardır.
Tarihsel Köken ve Gelişim
- Erken Kanıtlar (MÖ 3. Yüzyıl ve Öncesi):
- İlk kayıtlar: "Zhan Guo Ce" (Savaşan Devletler Kayıtları) adlı tarihsel metinde, MÖ 3. yüzyılda Cuju'nun Qi devleti (bugünkü Shandong bölgesi) sakinleri arasında popüler bir eğlence olduğu yazılıdır.
- Askeri Eğitim: Aynı dönemde, askerlere denge, çeviklik ve bacak kuvveti kazandırmak için bir antrenman yöntemi olarak kullanıldığı düşünülür. Topçu birliklerinin atikliğini artırmaya yönelikti.
- Han Hanedanlığı (MÖ 206 - MS 220):
- Altın Çağı: Cuju, sarayda ve halk arasında yaygınlaştı. İlk standart kurallar ve saha ölçüleri bu dönemde oluştu.
- "Nine Chapters on the Art of the Numbers" adlı metinde oyunun kurallarından bahsedilir.
- Saha Yapısı: İki uçta, ortasında yuvarlak bir delik ("çukur" veya "ağ gözü") bulunan direklerin yer aldığı, dikdörtgen bir saha kullanılırdı. Her takımın kendi direği vardı.
- Askeri El Kitabı: Ünlü general Huo Qubing, askerlerini disipline etmek ve moral vermek için Cuju oynattı.
- Tang (618-907) ve Song (960-1279) Hanedanlıkları:
- Teknolojik Gelişme: Tang Hanedanlığı'nda hava ile şişirilen, daha hafif ve yuvarlak deri topların icadı, oyunu daha çevik ve beceri odaklı hale getirdi. Bu, modern futbol topunun gelişimine benzeyen çok önemli bir adımdır.
- Profesyonelleşme: Song Hanedanlığı'nda Cuju, sarayda ve şehirlerde çok popüler oldu. "Qi Yun She" gibi ilk organize Cuju kulüpleri/kulüp dernekleri kuruldu. İlk tam zamanlı profesyonel oyuncular ve top becerileri sergileyen sokak performansçıları ortaya çıktı.
- Kadın Oyuncular: Tang ve Song dönemlerinde yetenekli kadın Cuju oyuncularının varlığı kayıtlara geçti.
- Ünlü İsimler: Gao Qiu gibi, top becerileri sayesinde sarayda yüksek mevkilere gelen figürler tarihte yer aldı.
- Ming (1368-1644) ve Qing (1644-1912) Hanedanlıkları:
- Gerileme Dönemi: Oyun daha çok gösteri ve tek kişilik beceri ("Bai Da" - topu yere düşürmeden yapılan numaralar) haline geldi. Takım mücadelesi ve rekabetçi yönü zayıfladı. Sosyal ve siyasi değişimler, Cuju'nun popülerliğini azalttı.
Oyunun Kuralları ve Özellikleri
- Temel Prensip: Topa el ve kolla dokunmak yasaktı. Ayak, diz, sırt, omuz ve göğüs kullanılırdı.
- Takım Oyunu: Han döneminde 6-12 kişilik takımlar halinde, karşılıklı direklere topu sokmak için oynanırdı. Song döneminde tek direkli (yüksek bir direkteki ağlı delik) versiyonu da gelişti.
- Hakemler: Tang ve Song dönemlerinde maçları yöneten ve kural uygulayan hakemler vardı.
- Saha: "Ju Cheng" (Cuju alanı) denilen özel sahalar kullanılırdı.
Modern Futbol ile Bağlantısı ve Önemi
- FIFA'nın Resmi Tanıması: 2004 yılında, dönemin FIFA Başkanı Sepp Blatter, Cuju'yu futbolun en eski kökeni olarak resmen tanıdığını açıkladı. Bu, Çin'in futbol tarihindeki yerini vurgulamak için sembolik bir adımdı.
- Benzerlik ve Farklılıklar:
- Benzerlik: Topa ayakla vurma esası, takım oyunu fikri, top kontrolü becerisi, askeri eğitimle bağlantı.
- Farklılıklar: Cuju'da genellikle rakip takımla fiziksel mücadele/temas ön planda değildi; daha çok zarafet ve teknik beceriye dayanıyordu. Modern futboldaki gibi bir kale ve kaleciler yoktu.
Kültürel Miras
- Edebiyat ve Sanatta: Cuju, Çin şiirinde, resminde ve özellikle Song dönemi seramiklerinde sıkça tasvir edilmiştir.
- Canlandırma Çabaları: Günümüzde Çin'de, özellikle Cuju'nun doğum yeri kabul edilen Linzi (Zibo, Shandong) bölgesinde, bu antik oyun turistik ve kültürel bir aktivite olarak canlandırılmaya çalışılmaktadır.